Share this...
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Một chuyên gia khởi nghiệp kể chuyện trước đây ông từng theo học một khóa đào tạo lãnh đạo chiến lược tại Học viện Quản lý châu Á (Asian Institute of Management) ở Philippines. Học viên đều là những người có kinh nghiệm 10-20 năm, thậm chí hơn 30 năm từ nhiều quốc gia, hoạt động trong nhiều ngành như luật, tài chính, truyền thông, tiếp thị…

Phản biện là sức sống của khởi nghiệp
Phản biện là sức sống của khởi nghiệp
Phương pháp đào tạo của khóa học này hoàn toàn lấy từ trường Kinh doanh Harvard (Harvard Business School), lấy những điển cứu (case study) thực tế, điển hình từ các tập đoàn lớn trên thế giới để các học viên phân tích, phản biện với nhau. Đầu mỗi tuần, học viên được phát một tập dày các điển cứu để đọc và tìm đọc các tài liệu liên quan. Học viên bắt buộc phải ở ký túc xá để khỏi mất công đi lại. Hàng ngày, từ 7 giờ 30 đến 9 giờ là thời gian thảo luận nhóm. Sau đó, họ bước vào ba phiên thảo luận với ba điển cứu khác nhau, mỗi phiên dài hai giờ đồng hồ. Buổi tối về, họ phải nghiên cứu tài liệu để chuẩn bị cho ngày hôm sau. Liên tục trong gần một năm như vậy, họ trải qua 600 điển cứu. “Vì mỗi người mỗi nghề, mỗi quốc gia, mỗi bối cảnh, mỗi trải nghiệm, mỗi thiên hướng, nên cách tiếp cận và lý giải các điển cứu của họ rất khác biệt. Họ mang sự khác biệt đó ra để phản biện nhau. Trong phản biện không có đúng sai, mỗi người khai thác một góc của điển cứu. Như vậy, từng người học được cái hay, cái dở của gần 100 người kia nên sau khóa học, họ có phản xạ nhanh trong vai người đứng đầu công ty ở các tình huống”, vị chuyên gia này cho biết. Theo chuyên gia khởi nghiệp Vũ Tuấn Anh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Kết nối kinh doanh (Vietnam Business Matching – VBM), trong thúc đẩy khởi nghiệp, khâu đào tạo cho người khởi nghiệp là quan trọng nhất, vì khởi nghiệp chủ yếu là vốn con người. Phương pháp đào tạo hiện nay có giảng bài, hội thảo, tọa đàm nhưng thiếu thực tiễn, giới hạn về thời gian, không gian so với phương pháp phản biện. Ông nói: “Giáo sư John Quelch của trường Harvard đã nói rằng: trí thông minh tập thể luôn mạnh hơn trí thông minh cá nhân. Cho dù cá nhân đó có là siêu sao, khi phản biện với 50 người, chỉ cần mỗi người góp cho bạn một chút tinh hoa nhỏ thì cộng lại sẽ là vô cùng lớn. Với một người sáng lập startup, kỹ năng quan trọng nhất là tự đặt cho mình những câu hỏi và tự trả lời, tự phát hiện chỗ sai và tự sửa sai. Tuy nhiên, ở góc độ chủ quan, anh ta không thể đặt ra cho mình tất cả các câu hỏi, vì thế anh ta phải cầu thị, lắng nghe những phản biện từ bên ngoài. Giả sử startup của anh ta chưa thành công, không đi theo đúng hướng mong muốn thì cũng đừng đóng cửa với dư luận, truyền thông, quay lưng với phản biện. Đó không phải là cách xử lý khủng hoảng tốt. Quay lưng với phản biện có nghĩa là anh đặt cá nhân của mình lên trên công ty”. Ông Vũ Tuấn Anh bày tỏ ông thấy tiếc khi văn hóa phản biện chưa được coi trọng đúng mức trong hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Nhiều người vẫn thích được khen và muốn nói tốt về nhau. Nhưng tung hô các startup quá nhiều sẽ tạo ảo tưởng nơi các bạn trẻ. Không có phản biện nghĩa là không ai chỉ ra điểm yếu của nhau, giúp nhau hoàn thiện sản phẩm, và Nhà nước cũng không có những cơ sở tham khảo tốt để ra những quyết sách hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp một cách phù hợp. Tuần trước, VBM đi tiên phong mở cuộc phản biện khởi nghiệp (startup debate) đầu tiên ở Việt Nam. Điển cứu đưa ra là một startup đặt vé xe đường dài ở Việt Nam được thành lập cách đây khoảng 4-5 năm, đã giành giải ở nhiều cuộc thi khởi nghiệp, đã gọi được vốn từ quỹ đầu tư nước ngoài nhưng đang có nhiều dấu hiệu bế tắc trong việc tìm kiếm và đáp ứng nhu cầu khách hàng. Tiếc là không có đại diện của startup này tham gia. Những người có mặt đã chia ra làm hai nhóm để tranh biện về những điểm hay và điểm dở của startup này và đưa ra các giải pháp, qua đó, mỗi người đều thêm vào những bài học cho mình. Năm vấn đề cơ bản nhất được đưa ra mổ xẻ với điển cứu này là: Thấu hiểu khách hàng Phải tìm hiểu thói quen, hành vi của khách hàng. Tại sao khách hàng phải lựa chọn sản phẩm, dịch vụ này? Một khách hàng đã liên tục đi từ TPHCM về quê trong suốt 20 năm trên một tuyến đường, với một nhà xe thân thiết đến mức nhà xe biết rõ anh này nhà ở đâu, con nhà ai, thì liệu họ có động lực thay đổi cách đi xe không? Sáng tạo giá trị Sản phẩm startup tạo ra phải rẻ hơn, nhanh hơn, thuận tiện, chất lượng, cá nhân hóa, nhiều sự lựa chọn hơn. Tính bảo thủ luôn có sức kéo bên trong mỗi con người. Nếu bạn chỉ tạo giá trị sản phẩm gấp 1,1-1,2 lần thì không đủ động lực để thắng sức kéo của sự bảo thủ mà ít nhất phải là gấp rưỡi. Khách hàng cảm thấy thế nào khi phải mất ít nhất 3 phút mới đặt được vé xe trên ứng dụng di động, phải thanh toán tiền qua thẻ tín dụng trước mà vẫn chưa thật sự tin có vé xe hay chưa, trong khi họ chỉ cần cú điện thoại 30 giây gọi đến nhà xe là người ta giữ chỗ cho họ? Mô hình kinh doanh Mô hình kinh doanh phải mới, nổi trội thì mới nhanh chóng có thị trường. Các ứng dụng di động kiểu đặt xe, đặt bàn ăn, đặt khách sạn và các dịch vụ khác là cùng một họ sản phẩm, nhằm kết nối người mua với người bán, không có tài sản hiện hữu gì. Mô hình này không mới, thế giới đã làm và đang suy thoái. Vận hành kinh doanh Đây là việc phức tạp nhất, đòi hỏi phải tỉ mỉ đến từng chi tiết. Nấu tô phở cho mình ăn sẽ khác xa với việc nấu cho hàng trăm khách ăn. Giả sử khách đặt vé xe trên ứng dụng đi từ TPHCM đến Quảng Ngãi, khách muốn được đón lên xe ở Thủ Đức, ứng dụng chưa giải quyết được việc đó, trong khi nhà xe truyền thống giải quyết dễ dàng. Những điều tinh túy Là những “độc chiêu” riêng có mà người bên ngoài có thể nhìn thấy 80% trên bề mặt, còn 20% ở tầng sâu chỉ có mình biết vì mình đã phải trả giá để hiểu thấu đáo 20% đó. Một người sáng lập startup về nhà đất phải hiểu rõ thị trường địa ốc; một startup về ẩm thực phải kinh qua các nhà hàng chứ nếu chỉ có khả năng về công nghệ thông tin thôi là không đủ. Muốn thay thế quy trình truyền thống bằng ứng dụng công nghệ thì trước tiên phải hiểu quy trình truyền thống. Bán được dịch vụ cho khách hàng mới không quan trọng bằng giữ khách hàng cũ. Các chuyên gia tiếp thị chỉ ra chi phí để có khách hàng mới gấp 5 lần chi phí giữ khách hàng cũ. Nếu một người đã từng dùng dịch vụ của bạn đánh giá bạn không tốt, người đó nói cho người khác, như vậy càng chi tiền cho tiếp thị, bạn càng suy thoái. Nhiều chuyên gia khởi nghiệp đánh giá cao cách phản biện khởi nghiệp. “Tôi cho rằng cần nhân rộng những cuộc phản biện như vậy để giới trẻ hiểu rõ các mức độ khó khăn của khởi nghiệp, nó không khiến họ nhụt chí mà khiến họ biết cần phải học hỏi thật nhiều. Tôi sẽ mời các chuyên gia đến trường tôi để phản biện cho các sinh viên nghe”, giảng viên Nguyễn Thái Sơn, phụ trách hỗ trợ khởi nghiệp trường Đại học Công nghiệp thực phẩm TPHCM, nhận xét. Qua cuộc phản biện này, VBM soạn được bộ 150 câu hỏi cho các bạn đã, đang và sắp khởi nghiệp tự trả lời. Các nhà đầu tư cũng sẽ hỏi những câu hỏi đó khi quyết định chọn đầu tư vào startup nào. Theo kế hoạch, tới đây, VBM sẽ tổ chức các cuộc phản biện với các chủ đề như TPHCM có phải là thành phố khởi nghiệp; lợi và hại của việc cổ vũ phong trào khởi nghiệp; không gian làm việc chung là “đại dương đỏ”…